28 Απριλίου 2019

Πάσχα 2019: Η ερμηνεία της εικόνας της Ανάστασης

 



Ο ένας είναι η κάθοδος του Χριστού στον Άδη, ο δεύτερος εικονογραφικός τύπος είναι εκείνος που εικονίζει άλλοτε τον Πέτρο και τον Ιωάννη στο κενό Μνημείο και άλλοτε τον άγγελο που «επί τον λίθο καθήμενος» εμφανίστηκε στις Μυροφόρες.

Αργότερα η εικόνα της Αναστάσεως του τύπου αυτού πλουτίστηκε με τις σκηνές της εμφάνισης του Χριστού στη Μαρία Μαγδαληνή (το «Μη μου άπτου») και στις δύο Μαρίες (το «Χαίρε των Μυροφόρων»).


Ο Λεωνίδας Ουσπένσκη γράφει σχετικά:

«Οι δύο αυτές συνθέσεις χρησιμοποιούνται στην Ορθόδοξη Εκκλησία ως εικόνες της Αναστάσεως. Στην παραδοσιακή ορθόδοξη αγιογραφία η πραγματική στιγμή της Ανάστασης του Χριστού ουδέποτε απεικονίστηκε. Τόσο τα Ευαγγέλια, όσο και η Παράδοση της Εκκλησίας, σιγούν για τη στιγμή αυτή και δε λένε πως ο Χριστός αναστήθηκε, πράγμα που δεν κάνουν για την Έγερση του Λαζάρου. Ούτε η εικόνα δείχνει αυτό.

2 Μαρτίου 2019

Το άγαλμα "Βιζυηνού" του μεγάλου Πετρουσιώτη καλλιτέχνη Αθανασίου-Σάκη Αλεξιάδη κοσμεί τη Θεσσαλονίκη

Σύντομο Βιογραφικό Αθανασίου-Σάκη Αλεξιάδη.

Ο Αθανάσιος γεννήθηκε στις 27.12.1946 στη Πετρούσα.

Πατέρας του ήταν ο Αλεξιάδης Θεόδωρος του Αθανασίου και της Ευαγγελίας του γένους Κότιου Χρήστου (15.03.1917-31.12.1994).

Μητέρα του η Ευαγγελία του Γεωργίου και της Μαρίας του ενδόξου γένους  Μακεδονομάχων Βαλαβάνη (18.06.1920-20.11.1998).

Ο Αθανάσιος  έχει αλλά τρία αδέλφια, τον Γιώργο (γνωστό τοις πάσι ως Τζαμάικα), την Δήμητρα και τον Χρήστο.

Είναι παντρεμένος από το 1976 με την εκλεκτή της καρδίας του Αφροδίτη το γένος Γιαννόπουλου από το Αμάραντο Τρικάλων.
Το ζεύγος έχει δύο αγόρια, τον Ευάγγελο και τον Δημήτριο.

Οι γονείς του Αθανασίου ήταν μετανάστες πρώτης γενιάς και διέμεναν στη περιοχή Kieferngarten του Μονάχου, όπου και μεγάλωσε μαζί με τα αδέλφια του.

Ο Σάκης είναι αυτοδίδακτος και από μικρό παιδί έδειξε το μεγάλο του ταλέντο στη γλυπτική.
Πολλά είναι τα έργα που έκανε στη Πετρούσα και στη Δράμα, όπου είχε το πρώτο του εργαστήριο.


Από την Δράμα μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη και πρόσφατα, δυστυχώς στη μακρινή Κρήτη.

Αυτά τα λίγα ως εισαγωγή, θα επανέλθω με ανάρτηση μου για το συνολικό έργο του μεγάλου Πετρουσιώτη καλλιτέχνη.

28 Φεβρουαρίου 2019

Πρώτη Μαρτίου. Το φυλαχτό του Μάρτη, η "Μάρτα" : Από τα Ελευσίνια Μυστήρια έως σήμερα


Πηγή: kalyterotera.gr

Σήμερα το βραχιολάκι αυτό το αποκαλούμε με το όνομα «Μάρτης», 
όμως το έθιμο αυτό είναι παμπάλαιο και είναι ιδιαιτέρως σημαντικό το γεγονός, 
ότι ξεκινάει

από τους μύστες των Ελευσινίων Μυστηρίων.
Ένα από τα ωραιότερα έθιμα της ελληνικής παράδοσης, μια από τις συνήθειες που κάνει εμάς τους μεγαλύτερους να αναπολούμε με νοσταλγία τις μέρες της αθωότητας της παιδικής μας ηλικίας, είναι το «βραχιολάκι του Μάρτη».

Πρώτη μέρα του Μαρτίου!

Η φύση αρχίζει για άλλη μια φορά να αναγεννάται και τα σημάδια της άνοιξης αρχίζουν πλέον να γίνονται όλο και περισσότερο εμφανή.

Πέμπτη 28 Φεβρουαρίου 2019: ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ. Τι είναι και γιατί τη γιορτάζουμε;




Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού.



Την Τσικνοπέμπτη η παράδοση θέλει κρέας και καλό κρασί. 

4 Ιανουαρίου 2019

Ανατολική Ρωμυλία: Τα έθιμα-χαντέτια του Δωδεκαημέρου. Πρωτοχρονιάτικα έθιμα. Το δρώμενο της Καμήλας.

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

Πήγαινε στα δημοτικά τραγούδια, 
στη δημοτική τέχνη και στη χωριάτικη και λαϊκή ζωή, 
για να βρεις τη γλώσσα σου και την ψυχή σου 
και μ’ αυτά τα εφόδια  αν έχεις ορμή μέσα σου
 και φύσημα θα πλάσεις ό,τι θέλεις, 
παράδοση και πολιτισμό
 και αλήθεια και φιλοσοφία.

Ίων Δραγούμης  

Το δρώμενο της Καμήλας.



της Ελένης Δάγκα 
απόσπασμα έρευνας της σκηνογράφου-ενδυματολόγου 
(υποψήφιας διδάκτορος τμήματος Θεάτρου -Σχολή Καλών Τεχνών, ΑΠΘ)
(αναρτησμένο στο facebook)
  (οι φωτογραφίες είναι επιλογή Yauna)
Μπάμπιντεν Πετρούσα Δράμας

Το δρώμενο της Καμήλας, ιδιαίτερα διαδεδομένο στο παρελθόν, αλλά και σήμερα, στη Μικρά Ασία, τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη (από τον Πόντο ως την Πόλη και από την Ουκρανία ως την Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη νότια Αυστρία και τη Σλοβενία), εμφανίζεται ως μεταμφίεση τελετουργικού χαρακτήρα με «αόριστη γονιμοποιητική σημασία».[1] 

Το έθιμο, που με διαφορετικές παραλλαγές –αλλά πάντα πάνω στο ίδιο μοτίβο- το συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα,[2] 
Βώλακας
συνηθίζεται από τους πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας 
μέσα στις γιορτές του Δωδεκαημέρου,
 και πιο συγκεκριμένα, κατά την παραμονή της πρωτοχρονιάς. 

Ο Β. Πούχνερ (Λαϊκό θέατρο στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια) υποστηρίζει, βέβαια, 
πως στον ελληνικό χώρο καλούνται «καμήλες» οι μεταμφιεσμένοι 
και μουτζουρωμένοι με καπνιά,
ντυμένοι με κουρέλια,
 προβιές και κουδούνια.[3] 

4 Νοεμβρίου 2018

Μακεδονία Γαία Ελληνική: ο Ορφέας ως αρνητής του Διόνυσου.



Μια ενδιαφέρουσα εκδοχή του μύθου του Ορφέα διασώζει ο Ερατοσθένης στους λεγόμενους Καταστερισμούς (κεφ. 24):
διὰ δὲ τὴν γυναῖκα εἰς Ἅιδου καταβὰς καὶ ἰδὼν τὰ ἐκεῖ οἷα ἦν, τὸν μὲν Διόνυσον οὐκ ἔτι ἐτίμα͵ ὑφ΄ οὗ ἦν δεδοξασμένος͵ τὸν δὲ ῞Ηλιον μέγιστον τῶν θεῶν ἐνόμισεν͵ ὃν καὶ Ἀπόλλωνα προσηγόρευσεν· 
ἐπεγειρόμενός τε τὴν νύκτα κατὰ τὴν ἑωθινὴν ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Πάγγαιον ἀνιὼν προσέμενε τὰς ἀνατολάς͵ ἵνα ἴδῃ τὸν ῞Ηλιον πρῶτον· 

Βυζαντινή Τέχνη: 8 εξαίρετες προσωπογραφίες του Ιησού από τη βυζαντινή εποχή.



5ος αιώνας, Ραβέννα 

3 Νοεμβρίου 2018

Μακεδονία, Γαία Ελληνική: Η Λατρεία του Θεού Διόνυσου,


Της Αικατερίνης Μπάλλα
Πηγή: Ι.Π.Ε.Τ./ Ε.Κ. «Αθηνά»
© Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης


     Η λατρεία του Διονύσου, θεού της βλάστησης, του κρασιού και της γονιμότητας ξεκίνησε από τη Θράκη και γρήγορα απέκτησε πανελλήνιο χαρακτήρα. 

Γιος του Δία και της Σεμέλης, ο Διόνυσος θεωρείται πολύ λαϊκός θεός, ο οποίος λατρευόταν στην περιοχή της Θράκης, μαζί με την Άρτεμη και τον Άρη ήδη από τους χρόνους των Πελασγών, πολύ πριν από την ομηρική εποχή. 

Στον Όμηρο, αλλά και σε άλλους μυθικούς κύκλους ο Διόνυσος παρουσιάζεται βάρβαρος και άγριος και έχει πολλά κοινά σημεία με τον θεό του πολέμου, Άρη. 

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στις ψηλές κορφές της Ροδόπης λειτουργούσε Μαντείο του Διονύσου, το οποίο αργότερα επισκέφθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος και ο πατέρας του Οκταβιανού Αυγούστου.

 Επιπλέον, στα Άβδηρα υπήρχε ναός του Διονύσου και σύμφωνα με τις πηγές ετελούντο αγώνες, τα «Διονύσια».

26 Οκτωβρίου 2018

Χρόνια Πολλά στις Δήμητρες και Δημήτρηδες!!!

Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες


Σήμερα γιορτάζουν:

Δημήτριος, 
Δημήτρης, 
Δημητρός, 
Δήμος, 
Μίμης, 
Τζίμης,
 Μήτσος,


Δήμητρα, 
Μιμή, 
Μιμίκα, 
Δημητρούλα, 
Δημητρία, 
Ντίμι,

Δημητράκης, 
Τζιμάκος, 
Μητσάκος, 
Μήτρος

Λεπτίνα, 
Λέπτινος

Λούππος,
 Λούππης

Γλύκων,

 Γλυκός

26η Οκτωβρίου 2018: Μνήμη Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου: ποιον σκοτώνει ο άγιος Δημήτριος στη γνωστή εικόνα του;





Ο άγ. Δημήτριος στην εικόνα του δε σκοτώνει το βάρβαρο παλαιστή Λυαίο (όπως εσφαλμένα έχει γραφτεί), αλλά τον πολεμοχαρή τσάρο των Βουλγάρων Ιωαννίτζη, που οι Βυζαντινοί τον αποκαλούσαν "Σκυλογιάννη", ενώ ήταν έτοιμος να επιτεθεί στη Θεσσαλονίκη το 1206 ή 7. Η εικόνα και το γεγονός από εδώ.

Πώς όμως ένας άγιος εικονίζεται να σκοτώνει έναν άνθρωπο;

Λεπτομέρειες μας παρέχει αυτή η αναλυτική μελέτη για τη ζωή του αγίου Δημητρίου και την τιμή προς το πρόσωπό του στο πέρασμα των αιώνων.

 Ο Σκυλογιάννης πέθανε από πλευρίτιδα, αλλά ο θάνατός του αποδόθηκε σε θεία δίκη. 

Σε ιστορικό κείμενο (Σταυράκιος) αναφέρεται όραμα, όπου ο άγιος εμφανίστηκε να ρίχνει το κοντάρι του στο σκληρό πολιορκητή, για να σώσει το λαό της πόλης του. Δε σκότωσε λοιπόν με τα όπλα του ο άγιος το Σκυλογιάννη, αλλά ο θάνατός του από ασθένεια λίγο πριν χτυπήσει τη Θεσσαλονίκη αποδόθηκε σε θεία παρέμβαση, που σταμάτησε τους κατακτητικούς πολέμους του, με τη μεσιτεία του αγίου Δημητρίου προς το Θεό (συμβολικά, "τον κοντάρεψε").

Το παράδοξο είναι ότι το βουλγαρικό έθνος τίμησε τρομερά τον άγιο, τον θεώρησε προστάτη του, εμψυχωτή του κατά την τουρκοκρατία, και μάλιστα βουλγαρική βιογραφία του αναφέρει, κάνοντας αναχρονισμό, πως ο πατέρας του ήταν Βούλγαρος. 

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για το πώς οι Βούλγαροι έβλεπαν το Σκυλογιάννη - τίμησαν και "βουλγαροποίησαν" (οικειοποιήθηκαν) τον άγιο που, κατά τους Βυζαντινούς, έβαλε τέρμα στη βασιλεία του δικού τους βασιλιά.

ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940




ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ 

 Τα γράµµατα από το µέτωπο µας µαθαίνουν την αληθινή ιστορία του πολέµου του 1940. Οι
Έλληνες στρατιώτες έγραφαν στη µάνα τους, στη γυναίκα τους, στα παιδιά τους, χωρίς ωραίες
λέξεις, απλά µε τη καρδιά τους. Έγραφαν µε µατωµένα δάκτυλα, µε επιδέσµους στο κεφάλι, µε
βιασύνη, γιατί ο εχθρός ήταν κοντά και ο ήχος των πυροβόλων συνόδευε τον αγώνα τους. Κάποια
σφαίρα απειλούσε να διακόψει τις σκέψεις τους κάθε στιγµή και να βάλει τέλος στη ζωή τους. Ο
πόνος, οι κακουχίες του πολέµου, οι προβληµατισµοί για το νόηµά του, η εφιαλτική µοναξιά, αλλά
και η απέραντη δύναµη της ψυχής τους και η πίστη τους ότι αγωνίζονται για τα ιδανικά της
ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και τα δίκαια της πατρίδας αποτυπώνονται σε αυτά τα
γράµµατα της οδύνης και της ελπίδας.

Ο Μακεδονικός Αγώνας στη Πλεύνα. Οι Ηρωίδες της Πλεύνας στο Μακεδονικό Αγώνα.

Πλευνιώτισες στον Μακεδονικό Αγώνα.
(από το Αρχείο Α. Βαλαβάνη)
του Κώστα Ν. Μαδεμλή.

Τι ήταν ο Μακεδονικός Αγώνας;

Η ένοπλη αντίδραση των ντόπιων Μακεδόνων ενάντια στο βίαιο εκβουλγαρισμό που ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ήθελαν να τους επιβάλουν οι Βούλγαροι κομιτατζήδες. Η βυζαντινή παράδοση ενάντια στην νεοβουλγαρική κουλτούρα.

Το χωριό μας, τότε Πλεύνα, αντιστάθηκε στην πρώτη επίθεση που δέχτηκε από την Σόφια το 1870 με το ψευτοδίλημμα και την απάτη της Εξαρχίας. Αρκετοί όμως προσχώρησαν στο χωριό και σε όλη τη Μακεδονία.

21 Μαΐου 2018

Σήμερα 21η Μαίου, του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης!!!




ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ
ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΟΡΤΑΖΟΥΣΕΣ 
ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΟΡΤΑΖΟΝΤΕΣ!!!!

Εθελοντική Ομάδα Πετρούσας - Στηρίζω. 3η Γιορτή Αγάπης, Εθελοντισμού και Αλληλεγγύης και ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΒΟΛΤΑ!!






















Στην 1η μας γιορτή πριν 3 χρόνια, 
με την πολύτιμη βοήθειά σας εκπληρώσαμε έναν από τους στόχους μας, 
να τροφοδοτήσουμε με σεντόνια και μαξιλαροθήκες μέρος του Γενικού Νοσοκομείου Δράμας.

5 Μαΐου 2018

Ρωμιοσύνη. Το Πανεπιστήμιο-Πανδιδακτήριο Μαγναύρας: το πρώτο Πανεπιστήμιο της Ευρώπης στην Κωνσταντινούπολη (425 μ.Χ.)

 Βυζαντινή ζωγραφική απόδοση σε κώδικα,
Φίλιππος, Αλέξανδρος και Βουκεφάλας

Γράφει ο αρχιμανδρίτης π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος,
Ιστορικός, δρ. Θεολογίας, 
δρ. αρχαίας Ιστορίας

Η συγκρότηση εθνικής ταυτότητος και αυτοσυνειδησίας ενός Έθνους είναι μία πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία, 

πολλές φορές διαρκεί αιώνες 

και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες,
 ιστορικούς, πολιτικούς, πολιτισμικούς, γεωγραφικούς, θρησκευτικούς, ιδεολογικούς. 

Συχνά η διαμόρφωση εθνικής αυτοσυνειδησίας και ταυτότητος, η αίσθηση δηλαδή του συνανήκειν σε ένα Έθνος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, είναι μία επώδυνη διαδικασία που περνά μέσα από αντιπαραθέσεις με άλλους λαούς και πολιτισμούς, διαπερνά ιστορικές περιόδους, γνωρίζει ήττες και οδυνηρές καταστάσεις.

Όλα αυτά ισχύουν ακόμη περισσότερο όταν ομιλούμε για το
Ελληνικό Έθνος,
 με την πανάρχαια και πολυετή ιστορία του 
αλλά και τις πολλές ιστορικές περιπέτειες.

30 Απριλίου 2018

Ο Μάιος στη νεοελληνική ποίηση.

Άγγελος Κουγιουμτζής,
ΠΕΤΡΟΥΣΑ

Ο ΜΑΪΟΣ ΜΑΣ ΕΦΤΑΣΕ

(παραδοσιακό τραγούδι)
Ο Μάιος μας έφτασε
εμπρός βήμα ταχύ
να τον προϋπαντήσουμε
παιδιά στην εξοχή.
Δώρα στα χέρια του πολλά
Και όμορφα κρατεί
Και τα μοιράζει γελαστός
Σε όποιον το ζητεί.
..........................................................


Πρωτομαγιά
(Διονύσιος Σολωμός, 
1798 −1857)

24 Μαρτίου 2018

Osmanisches Makedonien. Die griechische nationale Revolution (1821) in Makedonien


Delacroix.
 Griechenland 
auf den Ruinen von Missolonghi. 1826
M. Lascaris, «La revolution grecque vue de Salonique. 
Rapports des consuls de France et d’Autriche 1821-1826», 
Balcania 6 (1943) 145-168.

Die türkischen Militäroperationen 
gegen die Rebellen von Chalkidiki (Makedonien)
in den Berichten des österreichischen Konsuls in Thessaloniki (1821-1826).



I.
Griechische Revolution 1821.
"Freiheit oder Tod"
Salonik den 12. Juli 1821.

Die Insurgenten hatten sich in beträchtliger Menge in dem ziemlich grossen Orte Polygyros zusammengezogen und die Türken fürchteten daselbst mächtigen Widerstand zu finden; 
doch gross war das Erstaunen der grossherrlichen Truppen 
als sie diesen Flecken gänzlich von den Griechen verlassen und alles bei Seite geschafft fanden. 

Diese Ortschaft ward auch sogleich in Asche gelegt. Die Rebellen flüchteten sich teils an Bord der zahlreichen griechischen Schiffe, welche an den benachbarten Küsten kreutzen, mehrere zogen sich aber nach Cassandra zurück, wo sie den Angriffen der Türken mächtigen widerstand leisten.
Das Gouvernement fährt noch immer fort mit aller Sorgfalt die Geissein zu bewachen und hält die bedeutenderen selbst in Ketten.

Der Makedonische Freiheitskämpfer Lassanis Georgios (1793 - 1870)

II.
Salonik den 26. Juli 1821.

Heute verlässt der Gouverneur Jussuf bey diese Stadt, um das Kommando der bei Cassandra stehenden ottomanischen Truppen zu übernehmen wo sich die Griechen fortwährend in grösser Zahl mächtig verteidigen und verschanzen.

Der Makedonische Freiheitskämpfer Papas Emmanouil (1772 - 1821)
III.

Οι Μακεδόνες και η Επανάσταση 1821: Κατάλογος Μακεδόνων Αγωνιστών της εθνεγερσίας του 1821


ΓΕΩΡΓΙΟΣ X. ΧΙΟΝΙΔΗΣ 


Οί εις τά μητρώα τών άγωνιστών του 1821 άναγραφόμενοι Μακεδόνες Αγωνιστές,
Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Στρατιώτες, Ναυτικοί, Πολιτικοί.


Πρέπει νά σημειωθή άκόμη ότι τά δημοσιευόμενα ονοματεπώνυμα τών Μακεδόνων αγωνιστών είναι (κατά συντριπτικήν σχεδόν παμψηφίανάναμφισβητήτως έλληνικάκαί τό γεγονός τούτο άποτελει τήν καλυτέραν άπόδειξιν περί τής εθνικής συνθέσεως καί συνειδήσεως τοϋ μακεδονικού έλληνισμού κατά τούς δυσκόλους χρόνους τής τουρκοκρατίας.

Α. ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ

1.  Άγγελος Ιωάννης (σελ. 60, άριθμ. 471). Μακεδονία. Υπηρέτησε κατά τον άγώνα  ως οπλαρχηγός. Συν(εδρίασις) 382. Τάξις τετάρτη.Ή χρηματική του άπαίτησις άπεστάλη πρός αύτόν πρός έπικύρωσιν τού δακτυλ. έγγράφου 200. (Χρ. Συν. 19).

2. Άγγελόπουλος Δημήτριος (σελ. 223, άριθμ. 3.097).Νίουσα (sic). Μακεδονία. Υπηρέτησε κατά τον άγώνα. Συν(εδρίασις) 418. Τάξις Έβδομη.

3. Άγγελόπουλος Κωνσταντίνος (σελ. 213, άριθμ. 2.874).Μακεδονία. ’Αξιωματικός κατά τον άγώνα, ύπηρετήσας μέχρι τέλους.(Συν. 384). Τάξις Έβδομη. Έπροικοδοτήθη άνθυπολοχαγός. Γρ. Δρ. 3.456.

4. Άδάμ Γεώργιος (σελ. 192, άριθμ. 2.383).Κασσάνδρα, κάτ. Σκοπέλου. Ώς άξιωματικός ύπηρέτησε καθ’ όλον τό διάστημα τού άγώνος. (Συν. 249). Τάξις Έβδομη.

5. Αδάμ Χατζή Πολύχρονης (σελ. 218, άριθμ. 2.996).Μακεδονία. Όδηγός στρατιωτών, παρευρεθεις εις διαφόρους μάχας κατά τον άγώνα. Συν. 407. Τάξις Έβδομη.

6.  Αναστασίου Παπαδημήτρης (σελ. 168, άριθμ. 1.787).Κασσάνδρεια. Έπι κεφαλής στρατιωτών ύπηρέτησε μέχρι τφ 1824,έφονεύθη [δέ] κατά τήν καταστροφήν τών Ψαρών. (Συν. 44). Τάξις Έβδομη.

7.  Αναστασίου Χρήστος (σελ. 214, άριθμ. 2.899).Μακεδών. Θεσσαλονίκη. Ύπηρέτησε κατά τον άγώνα, παρευρεθεις εις διαφόρους μάχας ώς άξιωματικός και σημαιοφόρος. Συν. 390. Τάξις Έβδομη.

8.  Αντωνίου Γαρούφα[λ]λος (σελ. 113, άριθμ. 1.102).Κασσάνδρα. Ταξίαρχος τώ 1824,
ύπολοχαγός τω 1829, ύπηρέτησε καθ’ όλον τον άγώνα. Συν. 72. Τάξις'Έκτη. Έπροικοδοτήθη ύπολοχαγός. Γρ. 4.320.

27 Ιανουαρίου 2018

Μακεδονικό Ζήτημα: Η γεωγραφική έννοια του όρου «Μακεδονία».

Κωνσταντίνου Βακαλόπουλου
Η Μακεδονία 
στα πλαίσια της Βαλκανικής Πολιτικής 
(1830-1986)
(οι φωτογραφίες επιλογή YaunaTakabara)


 Η γεωγραφική έννοια του όρου «Μακεδονία» 
κατά την Τουρκοκρατία 
και η ανάλυση της εθνολογικής σύνθεσής της

1.  Τα σύνορα της «μείζονος» Μακεδονίας, η οποία περιλαμ­βάνει σήμερα ελληνικά, σέρβικά και βουλγαρικά εδάφη, εκτείνο­νταν κατά την Τουρκοκρατία
 προς Ν. από τα Χάσια, τα Καμβούνια, τον Όλυμπο και το Αιγαίο πέλαγος, 
προς Β. επάνω από την Αχρίδα και την Πρέσπα και περιλάμβαναν το Κρούσοβο, τον Περλεπέ και τα Βελεσά 
και ανατολικότερα τις περιοχές της Στρώμνιτσας και του Μελενίκου,
ενώ τα δυτικά της όρια ήταν η Πίνδος και τα ανατολικά ο Νέστος.

 Η περιοχή των Σκοπίων δεν αποτελούσε τμήμα της Μακεδονίας, αλλά της Παλαιάς Σερβίας. 

Ωστόσο, από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, το βιλαέτι Σκοπίων (Κόσόβου) υπάγεται, σύμφωνα με τις γενικές αρχές της τουρκικής κρατικής διοίκησης, στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας.

Η Μακεδονία περιλάμβανε λοιπόν την εποχή αυτή τα βιλαέτια της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηριού και του Κοσόβου.

Η γλωσσική σύνθεση των χριστιανών κατοίκων της Μακε­δονίας (ελληνόφωνοι, σλαβόφωνοι, βλαχόφωνοι και αλβανόφω­νοι) έθετε ασφαλώς τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη γένεση και την επέκταση των διαφόρων εθνικών ή άλλων, κυρίως προπαγανδιστικών, κινήσεων.

 Γι αυτό και το πολιτικό καθεστώς του χριστιανικού πληθυσμού της Μακεδονίας παρουσιάζει μια σημαντική διαφοροποίηση συγκριτικά μ’ εκείνο που επικρατεί την ίδια εποχή, κυρίως μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, τόσο στις υπόδουλες ελληνικές επαρχίες όσο και στις άλλες μεγάλες διοικητικές περιφέρειες της οθωμανικής επικράτειας, στις οποίες διεφιούσαν συμπαγείς σλαβικοί πληθυσμοί.

31 Δεκεμβρίου 2017

Ανατολική Ρωμυλία: Τα έθιμα-χαντέτια του Δωδεκαημέρου. Πρωτοχρονιάτικα έθιμα. Το δρώμενο της Καμήλας.

Το δρώμενο της Καμήλας.

της Ελένης Δάγκα 
απόσπασμα έρευνας της σκηνογράφου-ενδυματολόγου 
(υποψήφιας διδάκτορος τμήματος Θεάτρου -Σχολή Καλών Τεχνών, ΑΠΘ) 

Το δρώμενο της Καμήλας, ιδιαίτερα διαδεδομένο στο παρελθόν, αλλά και σήμερα, στη Μικρά Ασία, τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη (από τον Πόντο ως την Πόλη και από την Ουκρανία ως την Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη νότια Αυστρία και τη Σλοβενία), εμφανίζεται ως μεταμφίεση τελετουργικού χαρακτήρα με «αόριστη γονιμοποιητική σημασία».[1] 

Το έθιμο, που με διαφορετικές παραλλαγές –αλλά πάντα πάνω στο ίδιο μοτίβο- το συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα,[2] 
συνηθίζεται από τους πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας 
μέσα στις γιορτές του Δωδεκαημέρου,
 και πιο συγκεκριμένα, κατά την παραμονή της πρωτοχρονιάς. 

Ο Β. Πούχνερ (Λαϊκό θέατρο στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια) υποστηρίζει, βέβαια, 
πως στον ελληνικό χώρο καλούνται «καμήλες» οι μεταμφιεσμένοι 
και μουτζουρωμένοι με καπνιά,
ντυμένοι με κουρέλια,
Βώλακας
 προβιές και κουδούνια.[3] 

Εντούτοις, όσο κι αν μιλήσαμε με τους ανθρώπους της Θράκης δεν αναφέρθηκε ποτέ αυτός ο χαρακτηρισμός –που δεν μπορούμε, φυσικά, να αμφισβητήσουμε πως ίσως ισχύει για άλλες περιοχές της Ελλάδας- για τους ‘μουτζουρωμένους’ της αποκριάς ή άλλων εθίμων.

Ο σκοπός του εθίμου της Καμήλας, μοιάζει να έχει χαθεί, μαζί με την προέλευσή του. 

Όπως κάθε αγερμός έχει σαν στόχο την ανταλλαγή ευχών για ‘καλοχρονιά’, γονιμότητα και υγεία. Άγνωστοι όμως παραμένουν οι λόγοι κατασκευής ενός τέτοιου ομοιώματος.

 Η καμήλα πιστεύεται, μας είπαν, ως ζώο που συμβολίζει την αφθονία. 

Θεωρούμε, όμως, πως αυτή είναι, μάλλον, μία εκ των υστέρων εξήγηση των σύγχρονών μας –ή λίγο γηραιότερων- που τους τέθηκε αυτό το ερώτημα. 

Υπάρχει, πάντα, και η προφανής απάντηση ότι το πλούσιο εμπόριο ερχόταν στη Θράκη από το Βυζάντιο και την Ανατολή με καμήλες, γι’ αυτό και οι νέοι έμαθαν να συλλέγουν τα συμβολικά ‘δώρα’ του αγερμού τους με αυτό το υπομονετικό ζώο. 

Ή αντίθετα, ότι αφού ο κίνδυνος της επιδρομής κατέφθανε στην Ευρώπη από την Ανατολή και την Οθωμανική αυτοκρατορία με καμήλες, οι Βαλκάνιοι ξόρκισαν τους φόβους τους με μια ‘μαγική’ ιεροπραξία που αντικαθιστούσε το αρνητικό με το θετικό.[4] 

Όπως και να έχει ο συμβολισμός του ομοιώματος δεν μας είναι ξεκάθαρος.[5]

Ακόμη και τα παιχνίδια της με τον καμηλιέρη, όταν προσποιείται πως πεθαίνει κι έπειτα ανασταίνεται με την προσφορά κρασιού ή άλλων δώρων δεν φαίνεται να έχουν την ίδια σκοπιμότητα με το θάνατο και την ανάσταση του Τζαμαλάρη στο συγγενικό της έθιμο της σποράς. Και αυτό γιατί το συγκεκριμένο δρώμενο είναι αρκετά φτωχό σε συμβολισμούς, αντίθετα πλουσιότερο σε δράση που συμβαίνει προς χάριν των θεατών, κάτι που θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα σε επόμενη ενότητα.    
             
Η μεταμφίεση και ο τρόπος κατασκευής του ομοιώματος της καμήλας είναι γνωστός και παντού ο ίδιος. 

Μπάμπιντεν Πετρούσα Δράμας
Ο Καμηλιέρης ή Ντιβιτζής ή Χιμπιτζής που συνοδεύει το ομοίωμα της καμήλας ή, σε κάποιες περιοχές, το ξόανο με το μακρύ λαιμό και το σαγόνι που ανοιγοκλείνει μηχανικά είναι συνήθως μεταμφιεσμένος είτε σε ανατολίτη, είτε με προβιές, ενώ οι συνοδοί του είναι φορτωμένοι με κουδούνια και μουτζουρωμένοι, όπως άλλωστε και στα περισσότερα λαϊκά δρώμενα.

 Όσο για την κατασκευή, αν και τα όρια ανάμεσα στα τετράποδα είναι ρευστά,[6] 
εντούτοις παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο αφαιρετικός τρόπος με τον οποίο κατασκευαζόταν σε όλες –ανεξαιρέτως- τις περιοχές η καμήλα.